غلامحسين رضانژاد

620

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى

علم نهاده ؛ در عين خارج نيز بظهور پيوندد ، وبراي نيل بدين معنى ؛ رحمت خاصّه يا رحيميّت حقّ را به اسم اللّه كه مستجمع أسماء اللّه است طلبيده ، ودر دعا وسوآل خود ، جملهء : « يا اللّه إرحمنا » ويا از اين قبيل جملات ميگويند ؛ ومقصود آنان اينستكه : اى خداوند رحيم كه جامع أسماء جمالى وكمالى ميباشى ؛ در عين ما بدانگونه ظاهر شو كه رحمت واسعه‌ات در تو ظاهر است ، ولذا آنان ميدانند كه حضرت حقّ بدانها رحمت نميكند ، مگر بر وجه قيام وظهور در مظاهر وأعيان آنها ؛ آنهم آنگونه ظهور وقيامي كه در حضرات أسماء ومراتب ذات وصفات كرده است ؛ بنابراين ، رحمت واسعه را در هر محكوم عليه ومرحومى ، حكمي معيّن وظهورى مشخّص بوده ، وحكم الهى در حقيقت براي معنى قائم بمحلّ يا محكوم عليه است ونه بر حاكم از حيث حاكميّت ؛ زيرا نسبت حكم حاكم در ظاهر ، يعنى أثر أو ، كه في الحقيقة خواست عين ثابت محكوم عليه ميباشد ؛ بدين توضيح كه اگر استعداد قبول در عين ثابت داعى يا قابل نبود ؛ اوّلا حكمي بر وجود خارجي آن عين صادر نميشد ، وثانيا خداوند زبان سوآل ودعا بدو نميداد ، وبقول مولانا جلال الدّين در مثنوى معنوي : ياد ده ما را ، سخنهاى دقيق * كه ترا رحم آورد آن ، اى رفيق اى دعا از تو ، أجابت هم ز تو * ايمنى از تو ، مهابت هم ، ز تو اى دعا ناگفته ، از تو مستجاب * داده دل را ، هر دمى ، صد فتح باب پس آن معنى قائم به محلّ مرحوم ، همان راحمى است كه مرحوم آن عين عبد مستدعى وطالب بوده واين راحم در حقيقت قيام به محلّى نخواهد كرد ، مگر اينكه وجود أو در عين ثابت وحضرت علم ، چيزى جز حضرت حقّ را اقتضاء نكند ؛ وبهمين دليل اگر عيني از أعيان ، قابل رحمت نباشد ، بدعا وخواست لفظي وسوآل زبانى ، مشمول آن نخواهد شد ؛ ولذا خداوند تعالى به بندگان أهل كشف عرفانى ومؤمنان حقيقي كه بترحّم حقّ اعتناء دارند ، رحمتي نخواهد كرد مگر بظهور وتجلّى در محلّ يا وجود آنان ؛ وچون در عين چنين بندگانى ، برحمت قيام وظهور كرد ، حكم رحمت واسعه را در عين خارجي خويش ، بذوق عارفانه وكشف عيانى - نه وهمى يا تخيّلى - دريافته ، واين رحمت مختصّ بدانها ميگردد ؛ ومعنى كريمهء : « فَسَأَكْتُبُها لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ » بعد از جملهء : « وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ » مصداق وتحقّق مىيابد ؛ پس هر داعى يا هر سائلى را كه رحمت خاصّ رحيمى يادآور شده وبنحو قيام در عين وى دريابد ويا مرحوم ساده و